Aikido'ya Giriş:
Selamlamalar, Temel Adımlar,
Ukemi ve Nefes Çalışmaları
Aikido’ya başlamak, bedeninizi yeni bir hareket diliyle tanıştırmaktır. Kuşak bağlamak, dojoya girerken selam vermek, dengeli durmak ve güvenli biçimde düşmeyi öğrenmek bu dilin ilk parçalarıdır. İrimi ve Tenkan gibi temel hareketler ise partnerinizle çalışırken mesafeyi, yönü ve zamanlamayı anlamanıza yardımcı olur.
Çengelköy Aikido Dojo için hazırlanan bu başlangıç rehberinde kuşak bağlama, selamlama, oturma pozisyonları, temel ayak hareketleri, Shikko, Ukemi ve Kokyu çalışmaları ele alınmaktadır. Yazıya eşlik eden videolar, hareketleri görsel olarak takip etmenizi ve derste öğrendiklerinizi hatırlamanızı kolaylaştırır.
Sedal ILGAR, 6. Dan (Kurucu / Başeğitmen)
Aikido’da partnerle karşılıklı saygı içinde çalışmak eğitimin temelidir. Aikikai’nin etik bildirgesi de günlük çalışmayı, birlikte gelişmeyi ve çalışma arkadaşlarına saygıyı vurgular. Aikikai etik bildirgesi
Bu rehber dersleri desteklemek için hazırlanmıştır. Düşüşler, diz üzerinde hareketler ve partnerli uygulamalar uygun tatami üzerinde, eğitmen gözetiminde öğrenilmelidir. Tekniklerin adlandırılması ve uygulama ayrıntıları ekole göre değişebilir.
Aikido Kuşağı Nasıl Bağlanır?
Aikido kıyafetine gi, kuşağa ise obi denir. Kuşağın düzgün bağlanması, kıyafetin çalışma boyunca yerinde kalmasına yardımcı olur.
Yaygın kullanılan kuşak bağlama yöntemlerinden biri şöyledir:
Ceketin sağ yakasını içte, sol yakasını dışta bırakacak şekilde kıyafetinizi kapatın.
Kuşağın orta noktasını gövdenizin önüne, bel hizasına yerleştirin.
İki ucu belinizin çevresinden dolaştırarak öne getirin.
Katları düzeltin; kuşağın arkada buruşmamasına ve uçların yaklaşık eşit uzunlukta olmasına dikkat edin.
Üstteki ucu belinizi saran bütün katların altından geçirin.
İki uçla düz bir düğüm oluşturun ve kontrollü biçimde sıkın.
Kuşak kıyafeti tutmalı, nefesinizi ve hareketinizi kısıtlamamalıdır. Düğümün çözülmesi veya kuşağın dönmesi durumunda çalışmaya ara vererek düzeltin.
Kuşak renkleri ve hakama kullanım koşulları organizasyona ve dojoya göre değişir. Kendi dojonuzun uygulamasını izleyin.
Daha ayrıntılı kuşak bağlama bilgisi için Aikido’da Kuşak Bağlama sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Aikido kuşak bağlama (1)
Videoda kuşağın bele yerleştirilmesini, katların düzenlenmesini ve düğümün tamamlanmasını takip edin.
Aikido kuşak bağlama (2)
Dojoya ve Tatamiye Girişte Selamlama
Dojo, Aikido çalışmasının yapıldığı yerdir. Tatami ise çalıştığımız minderli zemini ifade eder. Selamlama, yani rei, çalışma alanına, eğitmene ve partnerimize gösterdiğimiz saygının bir parçasıdır.
Dojoya girerken ve çıkarken
Birçok dojoda girişte ve çıkışta dojonun ön yönüne, shomen ya da kamiza olarak adlandırılan bölüme doğru ayakta selam verilir. Kısa bir duraklamanın ardından üst gövde kalçadan kontrollü biçimde öne eğilir ve yeniden doğrulur.
Tatamiye çıkarken ve inerken
Tatamiye çıkmadan önce ayakkabılarınızı çıkarın. Minder girişinde dojonun uygulamasına göre ayakta veya oturarak selam verin. Tatamiden ayrılırken de aynı özeni gösterin.
Eğitmen ve partnerle selamlaşma
Dersin başında ve sonunda toplu selamlama yapılabilir. Partnerli çalışmaya başlarken ve çalışmayı bitirirken de karşılıklı selam verilir.
Ayakta selamlama ritsurei, seiza pozisyonunda yapılan selamlama ise zarei olarak adlandırılır. Ellerinizin yerleşimi ve selamlama sırası için eğitmeninizin gösterimini izleyin.
Selamlama (Minderde / Dojoda)
Ayakta ve oturarak selamlamayı ayrı ayrı gözlemleyin.
Aikido’da Oturma Pozisyonları
Oturma pozisyonları, açıklamaları dinlerken ve yerde yapılan çalışmalara hazırlanırken kullanılır.
Seiza: Dizler üzerinde oturuş
Seiza, dizler yerdeyken kalçanın topuklar üzerine yerleştirildiği oturuştur. Gövde dengeli ve dik tutulur; omuzlar rahat, eller genellikle uylukların üzerindedir.
Kiza: Hareket etmeye hazır diz üstü pozisyon
Kiza’da ayak parmakları tatamiye dayanır ve topuklar yükselir. Bu pozisyon, diz üzerinde hareket etmeye geçişte kullanılabilir. Seiza ile Kiza arasındaki farkı özellikle ayakların yerleşiminde görebilirsiniz.
Agura: Bağdaş kurarak oturuş
Agura, bağdaş kurarak oturmadır. Seiza’da rahat edemeyen öğrenciler için eğitmenin uygun gördüğü durumlarda kullanılabilir.
Otururken ağrıya katlanmayı hedeflemeyin. Diz veya ayak bileğinde rahatsızlık varsa eğitmeninize bildirin ve uygun bir alternatif kullanın.
Minderde (Tatami) Oturma Pozisyonları
Ayakların yerleşimini, gövdenin duruşunu ve pozisyonlar arasındaki geçişleri karşılaştırın.
Temel Duruş: Hanmi
Hanmi, bir ayağın diğerinden önde olduğu temel duruştur. Sağ ayağın önde olduğu duruş migi hanmi, sol ayağın önde olduğu duruş hidari hanmi olarak adlandırılır.
Amaç, hareket etmeye hazır bir denge kurmaktır. Dizleri kilitlemeden, omuzları gereksiz yere yükseltmeden ve adımlar arasında gövde kontrolünü kaybetmeden çalışılır. Ayak açıları ve duruş genişliği, uygulanan çalışma ve eğitmenin yaklaşımına göre düzenlenir.
Aikido’nun Temel Adımları ve Dönüşleri
Ayak hareketleri mesafeyi değiştirir, saldırı hattından çıkmayı sağlar ve teknik için uygun bir konum oluşturur. Başlangıçta büyük veya hızlı adımlar yerine dengeyi koruyan kontrollü hareketler üzerinde durulur.
Tsugi Ashi (Ashi Sabaki-Tai Sabaki)
Adım sonunda öndeki ayağın değişmediğine dikkat edin.
Tsugi Ashi: Takip eden adım
Tsugi Ashi’de ayaklar birbirini takip ederek hareket eder; başlangıçta önde olan ayak hareket sonunda da önde kalır. İleri ve geri uygulanabilir.
Ayumi Ashi (Ashi Sabaki-Tai Sabaki)
Ayakların sırayla öne geçişini ve hareket sonunda kurulan dengeyi izleyin.
Ayumi Ashi: Dönüşümlü yürüyüş adımı
Ayumi Ashi’de arkadaki ayak öne geçer ve öndeki ayak değişir. Doğal yürüyüşe benzer; Aikido çalışmasında duruş ve partnerle ilişki korunarak uygulanır.
Tenkai Ashi (Ashi Sabaki-Tai Sabaki)
Gövde dönüşüyle ayakların yön değişiminin nasıl birlikte gerçekleştiğini gözlemleyin.
Tenkai Ashi: Yerinde yön değiştirme
Tenkai, birçok öğretim sisteminde ayakların bulunduğu bölgeden belirgin biçimde uzaklaşmadan yapılan gövde dönüşünü anlatır. Kalça ve ayaklar birlikte yön değiştirir.
Kaiten Ashi (Ashi Sabaki-Tai Sabaki)
Adım, kalça dönüşü ve son duruş arasındaki ilişkiye odaklanın.
Kaiten Ashi: Dönüş hareketi
Kaiten, dönme hareketini ifade eder. Bazı ekollerde Tenkai ile yakın anlamda kullanılır; bazı ders sistemlerinde ise bir adımın ardından yapılan dönüşü anlatır.
Bu nedenle Kaiten Ashi videosunu izlerken adım ve dönüş sırasını eğitmeninizin gösterdiği biçimde takip edin.
Tenkan Ashi (Ashi Sabaki-Tai Sabaki)
Öndeki ayağın çevresinde yapılan dönüşü ve arkadaki ayağın izlediği yolu takip edin.
Tenkan Ashi: Dönerek yön değiştirme
Tenkan’ın temel biçiminde, öndeki ayak çevresinde dönülürken arkadaki ayak yay çizerek yeniden yerleşir. Bu dönüş sıklıkla yaklaşık 180 derece üzerinden öğretilir; uygulamadaki açı çalışmaya göre değişebilir.
İrimitenkan Ashi
Girişten dönüşe geçişte hareketin sürekliliğine dikkat edin.
Irimi Tenkan Ashi: Giriş ve dönüş
Irimi Tenkan, giriş hareketi ile Tenkan dönüşünü birleştirir. İlk hareket konumu değiştirir; ardından dönüşle yeni bir yön ve çalışma açısı oluşturulur.
Tenshin Ashi
Geriye çekilme ile çapraz yönde yer değiştirmenin birlikte nasıl uygulandığını izleyin.
Tenshin Ashi: Geriye ve çapraza yer değiştirme
Tenshin, bazı başlangıç çalışmalarında geriye ve çapraza hareket ederek saldırı hattından çıkma biçiminde öğretilir. Adımın yönü ve büyüklüğü partnerin hareketine göre düzenlenir.
Bu hareketlerin örnek bir öğretim düzeni Aikido Seishinkai’nin temel hareketler sayfasında görülebilir.
Ashi Sabaki ve Tai Sabaki: Ayak ve Vücut Hareketleri
Ashi Sabaki, ayakların kullanımı ve yer değiştirmesiyle ilgilidir. Adımın yönü, uzunluğu ve ayakların birbirine göre konumu bu çalışmanın parçalarıdır.
Tai Sabaki, bütün vücudun konumunu ve yönünü düzenlemeyi ifade eder. Ayaklar, kalça ve gövde birlikte hareket eder.
Bu çalışmalar yalnızca kaçış olarak düşünülmemelidir. Saldırı hattından çıkmak, uygun mesafeye girmek ve partnerin hareketiyle uyumlu bir konum oluşturmak da amaçlanır.
Ashi Sabaki-Tai Sabaki (Vücut ve Ayak kaçışları)
Ayakların hareketiyle bütün vücudun yer değiştirmesi arasındaki ilişkiyi gözlemleyin.
Shikko: Dizler Üzerinde Yürüyüş
Shikko, dizler üzerinde ilerleme ve yön değiştirme çalışmasıdır. Suwari Waza olarak adlandırılan yerde yapılan partnerli çalışmaların hareket temelini oluşturur.
Shikko’da kalçanın, dizlerin ve ayakların koordinasyonu önemlidir. Gövde kontrolü korunurken ağırlık bir taraftan diğerine aktarılır. Dizleri tatamiye sertçe vurmak veya gövdeyi kontrolsüz biçimde öne taşımak hareketi zorlaştırır.
Başlangıçta kısa mesafelerde ve yavaş çalışın. Dizlerde ağrı oluşursa uygulamayı durdurup eğitmeninize bildirin. Shikko ve Ukemi, başlangıç düzeyi eğitim programlarında yer alan temel çalışmalardır.
Shikko (Dizler Üzerinde Yürüyüş)
Kalçanın hareketini, ağırlık aktarımını ve dizlerin kontrollü yerleşimini takip edin.
Ukemi: Düşüş ve Yuvarlanma Çalışmaları
Ukemi, tekniği karşılayan kişinin hareketi güvenli ve kontrollü biçimde almasını içerir. Düşüşler ve yuvarlanmalar bu eğitimin önemli parçalarıdır.
Başlangıçta eğitmeninizin uygun gördüğü düşük seviyeden çalışılır. Hız, yükseklik ve partnerli uygulamaya geçiş, temel hareket kontrolü geliştikçe artırılır.
Mae Ukemi: Öne düşüş ve yuvarlanma
Mae Ukemi öne doğru yapılan Ukemi çalışmalarını kapsar. Öne yuvarlanma biçimi, birçok dojoda Mae Kaiten Ukemi veya Zempo Kaiten Ukemi adıyla da anılır.
Yuvarlanmada hedef, baş ve boyun üzerine yük vermeden, gövdenin çapraz hattı boyunca kontrollü bir hareket oluşturmaktır. Kolun ve omuzun yerleşimi eğitmen tarafından gösterilmelidir.
Mae Ukemi
Yuvarlanmanın başlangıcını, gövdenin izlediği hattı ve bitişteki dengeyi gözlemleyin.
Ushiro Ukemi: Geriye düşüş ve yuvarlanma
Ushiro Ukemi geriye doğru yapılan Ukemi çalışmalarını ifade eder. Geriye yuvarlanma ile geriye düşüşün farklı biçimleri bulunur.
Başın tatamiye çarpmasını önlemek ve hareketi boyun üzerinde taşımamak önemlidir. Geriye yuvarlanma, eğitmenin gösterdiği hazırlık aşamalarıyla öğrenilir.
Ushiro Ukemi
Geriye hareket sırasında gövdenin kontrolünü ve başın konumunu takip edin.
Yoko Ukemi: Yana düşüş ve yuvarlanma
Yoko Ukemi yana doğru yapılan Ukemi biçimlerini kapsar. Ekole göre yan düşüş veya yana yuvarlanma çalışmaları gösterilebilir.
Başlangıçta çalışılan biçimin ne olduğunu ayırt edin. Sert düşüşü açık bir elin veya kilitlenmiş bir dirseğin üzerine yüklenerek durdurmaya çalışmayın.
Yoko Ukemi
Yan düşüşün veya yuvarlanmanın yönünü ve kontrollü bitişini gözlemleyin.
Ukemi adlarının uygulama biçimiyle birlikte kullanılması önemlidir. Örneğin bazı sınav programları öne, geriye ve yana yuvarlanmaları ayrıca “kaiten” ifadesiyle belirtir.
Gyaku Hanmi Katate Dori ile Irimi Çalışması
Katate Dori, partnerin bir eliyle bir bileği tutmasını ifade eder. Gyaku Hanmi ise partnerlerin karşıt Hanmi duruşlarında bulunmasıdır; örneğin birinin sağ, diğerinin sol ayağı öndedir.
Irimi, giriş hareketidir. Gyaku Hanmi Katate Dori üzerinden yapılan Irimi çalışmasında tutulan bilekle mücadele etmek yerine ayakların ve gövdenin yer değiştirmesi araştırılır.
Çalışmanın odağı, tutuşla temas sürerken uygun bir açıya girmek ve dengeyi korumaktır. Girişin yönü, elin hareketi ve partnerle kurulan mesafe videodaki uygulamaya göre takip edilmelidir.
Burada anlatılan Irimi adımı, bir fırlatma tekniği olan Irimi Nage ile karıştırılmamalıdır.
İrimi Giriş Gyaku Hanmi Katetedori
Bileğin hareketiyle ayakların ve gövdenin yer değiştirmesini birlikte izleyin.
Gyaku Hanmi Katate Dori ile Tenkan Ho
Tenkan Ho, dönüş prensibinin partnerli olarak çalışılmasıdır. Katate Dori tutuşu üzerinden yapılan benzer temel çalışmalar bazı dojolarda Tai no Henko veya Tai no Tenkan adıyla öğretilir.
Amaç, partnerin tutuşuna kol gücüyle karşı koymak yerine vücut dönüşüyle yönü değiştirmektir. El, kalça ve ayakların hareketi birlikte ele alınır.
Uke, yani çalışmayı karşılayan partner, teması anlaşılır ve kontrollü tutar. Uygulayan kişi de dönüşü partnerini ani biçimde çekmeden gerçekleştirir.
Tai No Henko (Tenkan Ho) Gyaku Hanmi Katetedori
Dönüş sırasında temasın nasıl korunduğunu ve iki partnerin konumunun nasıl değiştiğini gözlemleyin.
Suwari Waza Kokyu Ho
Suwari Waza, iki partnerin yerde çalıştığı uygulamaları ifade eder. Kokyu Ho ise nefes, beden kullanımı ve partnerle bağlantı üzerinde çalışılan bir yöntemdir. Oturarak yapılan biçimi bazı dojolarda Kokyu Dosa adıyla da kullanılır.
Yaygın başlangıç biçiminde partnerler karşılıklı oturur ve uke iki bileği tutar. Çalışan kişi, kollarını tek başına zorlamak yerine gövde organizasyonu, yön ve zamanlamayla hareketi oluşturmayı araştırır.
Bu çalışma sırasında omuzların rahatlığı, oturuş dengesi ve kesintisiz nefes önemlidir. Hareketi tamamlamak için nefesi tutmak veya partnerin eklemlerini zorlamak hedeflenmez.
Suwari Waza Kokyu Ho (Nefes Çalışması / Ryote Dori)
Oturuşu, bilek temasını ve gövdeyle ellerin birlikte hareketini takip edin.
Fune Kogi Undo: Kürek Çekme Çalışması
Fune Kogi Undo, Funakogi Undo veya Torifune adıyla karşılaşabileceğiniz bu çalışma, kürek çekmeyi andıran hareketler içerir.
Kolların ileri ve geri hareketi, gövdenin ritmi ve ağırlık aktarımıyla birlikte uygulanır. Çalışmanın odağı yalnızca ellerin hareketi değildir; bedenin bütün olarak katılımıdır.
Nefesin ve varsa seslerin hareketle eşleştirilmesi dojonun öğretim yöntemine göre değişebilir. Başlangıçta hareket aralığını küçük tutarak omuzların rahatlığını ve dengeli duruşu koruyun.
Misogi Undo ve Nefes Çalışmaları
Misogi, Japon geleneğinde arınma uygulamalarıyla ilişkili daha geniş bir kavramdır. Aikido ekollerinde bu kavramla bağlantılı nefes, ses ve hareket çalışmaları bulunabilir.
Kürek çekme biçimindeki Torifune çalışması bazı geleneklerde Misogi uygulamalarının bir parçasıdır. Bununla birlikte Misogi ile Fune Kogi Undo her kullanımda aynı çalışmanın adı değildir. Bazı dojolar Misogi terimini farklı nefes uygulamaları için de kullanır.
Bu bölümdeki videoyu izlerken eğitmeninizin gösterdiği duruşu, hareket ritmini ve nefes düzenini esas alın. Nefesi zorlamadan çalışın; baş dönmesi veya rahatsızlık hissederseniz durun.
Funekogi Undo (Kürek Çekme) & Misogi Undo
El hareketleri, ağırlık aktarımı ve nefesin ritmini birlikte gözlemleyin.
Başlangıç Çalışmalarında Nelere Odaklanmalı?
İlk derslerde bütün teknik adlarını ezberlemek zorunda değilsiniz. Önce selamlama, dengeli duruş, kontrollü adımlar ve güvenli Ukemi alışkanlıkları üzerinde çalışın.
Partnerli uygulamalarda hızınızı birlikte belirleyin. Hareket anlaşılmadığında yavaşlayın ve eğitmenden yardım alın. Videoları izlerken tek bir ayrıntı seçmek de öğrenmeyi kolaylaştırır: Bir izleyişte ayaklara, diğerinde gövde dönüşüne odaklanabilirsiniz.