Aikidoda Hakama Giyme ve Katlama: Antrenmanın Bir Parçası
Aikido antrenmanı, tatamiye çıkmadan önce yapılan hazırlıklarla başlar. Kıyafeti düzeltmek, kemeri bağlamak ve hakamayı yerleştirmek, çalışmaya dikkatle yönelmek için bir fırsattır. Antrenmandan sonra hakamayı katlamak da bu özenin devamı olarak görülebilir: Hareket sona erer, fakat çalışmaya gösterilen saygı sürer.
Hakama, antrenman kıyafetinin üzerine giyilen, geniş paçalı ve pileli geleneksel bir Japon giysisidir. Aikidoda hakama giymeye başlama zamanı dojo ve organizasyona göre değişir. Bazı dojolarda birinci dan derecesinden itibaren, bazılarında ise daha erken kullanılır. Bu nedenle öğrencinin kendi dojosunun uygulamasını öğrenmesi gerekir.
Hakamada genellikle önde beş, arkada iki pile bulunur. Bu yedi pile, budō geleneğinde çeşitli erdemlerle ilişkilendirilir. Ancak erdemlerin adlandırılması kaynaklar arasında değişebilir; bu ilişkiyi kesin bir tarihsel köken açıklaması olarak değil, öğretici bir sembolik yorum olarak değerlendirmek daha yerindedir.
Hakamanın yedi pilesi ve anlamları
Bunu destekleyen belirli bir tarihsel kayıt bulunmasa da aikido hakamasının yedi pilesi —önde beş, arkada iki— budō geleneğinde kabul gören samurayların yedi erdemiyle ilişkilendirilir:
Jin: İyilikseverlik.
Gi: Adalet ve doğru karar verme.
Rei: Nezaket ve görgü kuralları.
Chi: Bilgelik ve zekâ.
Shin: İçtenlik ve samimiyet.
Chugi: Sadakat.
Meiyo: Onur ve saygı.
Erdemlerin adlandırılması farklı kaynaklarda değişebilir. Bu nedenle pilelerin anlamlarını kesin bir tarihsel köken açıklaması olarak değil, aikido çalışmasına eşlik eden sembolik bir öğreti olarak değerlendirmek daha yerindedir.
Bu yorumla bakıldığında, hakamanın pilelerini düzenlemek erdemler üzerine düşünmek için de bir fırsat olabilir. Partnerine karşı iyiliksever davranmak, kararlarında adil olmak, dojo içinde nezaketi korumak ve çalışmaya içtenlikle yaklaşmak, bu değerlerin günlük antrenmandaki karşılıklarıdır.
Hakama nasıl giyilir?
Hakamayı giymeden önce antrenman kıyafeti ve obi, yani kemer, düzgünce yerleştirilir. Bağlama yönteminin ayrıntıları değişebilir. Aşağıdaki sıra, kullanılan yöntemlerden biridir:
Ön kısmı yerleştirin. Bacaklarınızı paçalardan geçirip ön bel bölümünü kemerin üzerine alın.
Uzun bağları dolayın. Ön taraftaki bağları belinizin çevresinden geçirip öne getirin. Gereken dolamayı tamamlarken bağların buruşmamasına ve dönmemesine dikkat edin.
Ön bağları sabitleyin. Bağları, hakamayı yerinde tutacak biçimde önde düğümleyin; fazla uçları dolanan bağların içine yerleştirin.
Arka kısmı yerleştirin. Koshi-ita adı verilen arka destek bölümünü belin arkasına, kemerin üzerine oturtun.
Arka bağları bağlayın. Kısa bağları öne getirip sabitleyin ve kıyafetin duruşunu kontrol edin.
Bu sıra, Aiki Japan’ın giyme rehberinde gösterilen yöntemin özetidir. İlk denemelerde eğitmenin uygulamasını izlemek, bağların izlediği yolu anlamayı kolaylaştırır.
Aikido Hakama Giyme & Bağlama
Hakama nasıl katlanır?
Katlamanın temel amacı, pilelerin düzenini korumaktır. Katlamaya başlamadan önce arka pileleri hizalamayı ve kumaşı düzgünce yaymak gerekir.
Uygulanabilecek bir katlama sırası şöyledir:
Arka yüzü üste serin. Hakamayı temiz ve düz bir zemine yayın; arka pileleri kendi çizgilerine yerleştirin.
Ön yüzü çevirin. Düzeni bozmadan hakamayı ters çevirip ön pileleri hizalayın.
Yanları içeri alın. İki kenarı merkeze doğru katlayarak uzun bir dikdörtgen oluşturun.
Boyunu kısaltın. Alt kısmı yaklaşık üçte bir oranında yukarı katlayın; ardından bir kez daha katlayın.
Bağları toparlayın. Uzun bağları eşit uzunlukta katlayıp çapraz yerleştirin. Kısa bağlarla bu çaprazı sabitleyin.
Bağların son düzenini görerek öğrenmek daha kolaydır. Aiki Japan’ın fotoğraflı katlama rehberi, bu aşamayı adım adım gösterir.
İlk katlamalarda acele etmemek yararlıdır. Pileyi bulmak, kumaşı düzeltmek ve iki tarafı dengeli yerleştirmek zamanla alışkanlığa dönüşür. Hakama giyme ve katlama, böylece antrenmanın çevresindeki küçük ama anlamlı bir çalışma hâline gelir: Öğrenci, tekniklerde geliştirmeye çalıştığı dikkat ve özeni kıyafetine de taşır.